هيچ وقت تسليم زور نمى شود ، و محال است عقيده را با زور شمشير در قلب كسى ايجاد ، يا از قلب كسى بيرون آورد ، خداوند به پيغمبراكرم دستور مىدهد : ( أُدع إلى سبيل ربّك بالحكمة و الموعظة الحسنة و جادلهم بالّتى هى أحسن ) ( 1 ) اى پيغمبر مردم را دعوت كن به سوى پروردگارت با حكمت و موعظه نيكو ، و با آنها به نحو احسن مجادله كن . در اين آيه سه مرحله از دعوت ذكر شده است . مرحله اوّل دعوت با حكمت ، يعنى كسانى كه اهل منطق و استدلال و تعقّل اند آنها را با منطق و استدلال محكم و مسائل عقلى دعوت كن . مرحله دوّم دعوت با موعظه نيكو و ذكر مسائل اخلاقى و عاطفى و اين گونه امور ، اين مرحله پايين تر از مرحله اوّل قرار دارد . مرحله سوّم دعوت با مجادله ، يعنى اگر كسانى با تو مجادله مى كنند تو هم با آنها مجادله كن ; مجادله يعنى مبانى محكم طرف را بگيرى و به خودش برگردانى ، و مسائل مسلّم و اصولى مورد قبول طرفين را مبنا قرار دهى و بر آن اساس حق را ثابت كنى . پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) سيزده سال در مكه كارش موعظه و بيان كلمات حكمت آميز و اظهار عطوفت و مهربانى نسبت به مردم بود ، تا آن اندازه قانع بود كه مى فرمود : « قولوا لا إله الاّ الله تفلحوا » بگوييد لا إله الاّ الله رستگار مىشويد ; و ديگر كارى با مردم نداشتند . بنابراين اسلام در دعوت خود ، اهل منطق و استدلال و موعظه و مجادله است ; اما اگر كسانى كه دعوت به حق شده اند مجهّز و مسلّح شدند عليه حق و اهل حق ، در اينجا عقل به انسان مى گويد بايد از حق و اهل حق دفاع كرد . نمونه هايى از ضرورتهاى دفاعى اگر خوب دقت كنيم مى بينيم تمامى جنگهاى اسلام حالت دفاعى دارد نه حالت هجومى ، آيه شريفه قرآن مى فرمايد : ( و ما لكم لاتقاتلون في سبيل الله و

--> 1 - سوره نحل ، آيه 125